Matcha to szara eminencja wśród herbat japońskich i serce herbacianej ceremonii. Większość z nas zna ją jako składnik matcha latte – pokochali ją ci, którzy do niedawna bezskutecznie poszukiwali ciekawej alternatywy dla mlecznych kaw. Matcha to jednak o wiele więcej – jak prawdziwa herbaciana arystokratka wyróżnia się na tle innych wyglądem, procesem powstawania, parzenia i znaczeniem w kulturze japońskiej. Czym więc jest “matcha tea” i jakie ma właściwości?
Co to jest i jak powstaje matcha?
Najczęstsza odpowiedź na pytanie co to jest matcha brzmi: “sproszkowane liście herbaty”, ale to tylko połowa prawdy. Prawdziwa matcha pochodzi z Japonii, przede wszystkim z regionów Uji oraz Nishio. Różnice pomiędzy zieloną herbatą a matcha pojawiają się już na etapie uprawy. W porze zimowej krzewy gromadzą w korzeniach składniki odżywcze, które pozwalają im przetrwać trudne warunki pogodowe. Gdy dni stają się cieplejsze, roślina wypuszcza pierwsze pąki – wówczas uprawy są stopniowo zacieniane, a docierające do nich światło słoneczne ograniczone początkowo o 60-70%, a po 10 dniach aż o 90%. Dlaczego? Fotosynteza sprawia bowiem, że słodkie aminokwasy są zamieniane w gorzkie katechiny – cień powoduje zaś, że proces ten zachodzi w mniejszym stopniu, a ostateczny produkt zachowuje wysoką słodycz.
Gdy uprawy dojrzeją do zbiorów, liście zrywane ręcznie lub za pomocą maszyn są niezwłocznie transportowane do fabryki i poddawane ogrzewaniu parą – w ten sposób zatrzymuje się ich utlenianie. Następnie wykonywana jest selekcja – liście oddzielane są od gałązek i mniej wartościowych części rośliny, a także suszone i cięte na mniejsze części. Ucieranie na proszek to ostatni z wielu etapów przetwarzania tzw. tenchy – dopiero finalny produkt wygląda jak “matcha”, którą znamy. Warto również wiedzieć, jakie właściwości ma matcha, a także jak ją prawidłowo przygotować.
Matcha – jak ją parzyć?
Wiesz już, co to jest matcha? Czas poznać szczegóły jej przygotowania! Proces parzenia matchy w oryginalnej wersji to prawdziwy rytuał, co wcale nie znaczy, że jest skomplikowany! Potrzebujemy trzech przyborów: chasen (bambusowa miotełka do spieniania naparu), chashaku (drewniana łyżeczka do odmierzenia porcji matchy) oraz chawan (czarka). Każdy z tych elementów można jednak łatwo zastąpić – do nadania matchy spienionej, napowietrzonej tekstury idealnie nada się ręczny spieniacz do mleka.
Jak parzyć matchę – proces krok po kroku:
Aby matcha zachowała swoje właściwości, odpowiednia temperatura wody powinna wynosić około 80 stopni. Proporcje zależą oczywiście od gustu – ja lubię gęsty i intensywny napar, dlatego na każde 100ml wody dodaję do czarki dwie porcje herbaty (około 2g), a następnie roztrzepuję ją do momentu uzyskania spienionej konsystencji. Gotowe 🙂 Zaparzona w ten sposób matcha to bogactwo umami i słodyczy, świeżych, warzywno-morskich aromatów. Warto również spróbować innych napojów z matcha, takich jak Dalgona Matcha.
Zdrowotne właściwości matchy – co daje picie matchy?
Herbata matcha – właściwości tego napoju są naprawdę liczne. To prawdziwy superfood – już tradycyjna medycyna chińska zwracała uwagę na korzyści płynące ze spożywania zielonej herbaty, a badania naukowe przeprowadzone w ostatnich latach potwierdzają jej zbawienny wpływ na zdrowie. Pijąc matchę spożywamy cały liść, dlatego to działanie jest spotęgowane (z tego samego powodu warto zaopatrzyć się w produkt ze sprawdzonego źródła i nie oszczędzać. Niestety, w przypadku matchy niska cena prawie zawsze oznacza niską jakość). Oto kilka z właściwości herbaty matcha:
- Obniżenie złego cholesterolu! Katechiny zawarte w liściach herbaty chronią dzięki temu nasze serca.
- Matcha zawiera także tzw. katechiny EGCG, jeden z najsilniejszych antyoksydantów na świecie, które działają przeciwzapalnie i redukują stres oksydacyjny (przyczyniający się do śmierci komórek i pełniący istotną rolę w rozwoju chorób nowotworowych, układu krążenia i neurodegeneracyjnych).
- Dzięki L-teaninie pomaga nam się zrelaksować i niweluje niszczące skutki stresu na nasze ciała i głowy 🙂
- Matcha ma właściwości wspierające utrzymanie zdrowej wagi ciała – wg AJCN (American Journal of Clinical Nutrition) spożywanie matchy raz dziennie przyspiesza tzw. termogenezę (proces wytwarzania ciepła, podczas którego organizm spala kalorie).
- Pozytywny pośredni wpływ na płodność (dzięki EGCG, który zmniejsza uszkodzenia DNA).
- Działanie antybakteryjne.
- Korzyści dla osób, które często trenują – spożycie matchy przed wysiłkiem fizycznym zwiększa dostępność glikogenu i ogranicza negatywny wpływ stresu, jakim dla naszego ciała jest intensywny trening.
Czy powyższe właściwości matchy zachęciły Cię do przygotowania naparu? Korzyści zdrowotne płynące z picia matchy są imponujące, ale szkoda byłoby redukować tę niezwykłą herbatę tylko do efektu, jaki ma na nasze ciało. Matcha jest przede wszystkim wyjątkowym elementem kultury Japończyków i idealnym przykładem japońskiej filozofii, dlatego zachęcam Was do poświęcenia jej czasu i uwagi – a najlepiej wykorzystajcie ją do własnej ceremonii herbacianej! 🙂
